استان بوشهر
استان بوشهر
از استانهای جنوبی ایران است که در حاشیه خلیج فارس قرار دارد. این استان با مساحتی حدود ۲۷٬۶۵۳ کیلومتر مربّع، جمعیّتی برابر ۸۸۶٫۲۶۷ نفر دارد. استان بوشهر بر ۲۷ درجه و ۱۴ دقیقه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۶دقیقه تا ۵۲ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی از نصفالنهار گرینویچ قرار دارد. این استان از شمال به استان خوزستان و قسمتی از کهکیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود است. استان بوشهر با خلیج فارس بیش از ششصد کیلومتر مرز دریایی دارد و از اهمیّت راهبردی و اقتصادی برخوردار است.این استان یکی از استانهای مهّم جنوبی کشور ما است که از طریق خلیج فارس برای واردات و صادرات اهمّیّت دارد
استان بوشهر يكي از جنوبي ترين استانهاي كشور است كه در جنوب غربي ايران و در فاصله 27 درجه و 18 دقيقه تا 30 درجه و 14 دقيقه عرض جغرافيايي و 50 درجه و 8 دقيقه تا 52 درجه و 57 دقيقه طول جغرافيايي واقع گرديده است . اين استان از شمال به استانهاي خوزستان و كهگيلويه و بويراحمد ، از جنوب به خليج فارس و استان هرمزگان ، از مشرق به استان فارس و از غرب به خليج فارس محدود بوده و با 625 كيلومتر مرز آبي، طولاني ترين همسايگي را با آبهاي نيلگون خليج فارس دارد . استان بوشهر با 5/23167 كيلومتر مربع وسعت حدود 4/1 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده و از اين لحاظ هفدهمين استان كشور محسوب مي گردد . زبان و گويش اكثر مردم استان بوشهر فارسي است .
زبان عربي بعد از زبان فارسي رايجترين زبان ساكنين شهرها وروستاهاي ساحلي در شهرستانهاي كنگان ، دير ، گناوه و جزيره شيف در شهرستان بوشهر ميباشد . زبان تركي نيز زبان رايج عشاير استان است و بيشتر در مناطق دشتستان و دشتي رواج دارد .قديميترين نشانههاي بدست آمده از سكونت انسان در سرزمين بوشهر ، به عهد عيلامي و تمدن بينالنهرين برميگردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل ازميلاد سرزمين بوشهر جزو يكي از ايالتهاي جنوب غربي آن دولت بوده و در زمان حكومت هوخشتره جزو ساتراپنشين چهاردهم دولت ماد بوده است . از دوره هخامنشيان آثار باارزشي در اطراف شهر برازجان كشف شده است . در دوره ساسانيان و در زمان اردشيربابكان شهر و رام اردشيري در دو فرسنگي شهر بوشهر بنا نهاده شد كه اكنون خرابههايآن به نام ريشهر معروف است . شهر بوشهر در گذشته به اسامي ليان، ريشهر ، راشهر ،انطاكيه ، بندر نادري يا ابوشهر ناميده مي شده است . از اواخر قاجاريه تا سال 1316كشور ايران به 27 بخش تقسيم شده بود كه بوشهر ، بنادر و جزاير خليج فارس يكي از اين بخشها محسوب مي گرديد . از اين سال در تقسيمات جديد كشوري ، بوشهر و توابع آن يكياز شهرستانهاي استان هفتم محسوب شده و جزو قلمرو استانداري فارس گرديد . در سال 1339 تغييراتي در تقسيمات سياسي كشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداري كل بنادر و جزاير خليج فارس به مركزيت بوشهر از استان فارس جدا گرديد . در اوايل دهه 1340 اين فرمانداري كل و فرمانداري كل بنادر و جزاير درياي عمان تحت عنوان فرمانداري كل بنادر و جزاير خليج فارس و درياي عمان ادغام گرديد . در آذر ماه سال 1346 اين فرمانداري كل به استان ساحلي تغيير نام يافت و بوشهر و توابع آن زير نظراستانداري ساحلي به مركزيت بندر عباس قرار گرفت . در آذر ماه سال 1349 شهرستانهاي بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداري كل بوشهر از استان ساحلي منتزع گرديد ونهايتاً در تاريخ 9/7/52 استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشكيل و پس ازسالها بوشهر قلمرو ويژه خود را بدست آورد . قرار گرفتن 5/67 درصد ذخائر گازی کشوردر استان بوشهر و نیز وجود سایر منابع نفتی و ذخائر معدنی غنی باعث سرمایه گذاریهای کلان دولت و نیز حضور شرکتهای خارجی شده است . بجز وجود منابع عظیم آبزیان که باعث صید حدود 50 هزار تن انواع ماهی و میگو در سال گردیده ، مجاورت با این نگین فیروزه ای به تجارت خارجی توسعه بخشید ه است . نخلستان های زیبا و جاوید این منطقه نه تنها محیط زیست را جلوه داده بلکه باعث برداشت سالانه انواع محصولات از این درخت همیشه سبز می باشد . بوشهر دارای اکوسیستم های متنوع و ارزشمندی است مانند آبسنگهای مرجانی ، جنگل های حرا ، جزایر زیبا و .... و نیز علاوه بر آن انواع گونه های مختلف بسیار کمیاب و با ارزش گیاهی و جانواری نظیر پستانداران ، پرندگان ،خزندگان خشکزی و آبزی و صدها گونه ماهی در سطح استان و آبهای ساحلی آن شناسایی شده اند که بمنظور حمایت از آنها چهار منطقه حفاظت شده در استان تعریف شده اند که عبارتند از : حله ، نای بند ، خارک و خارکو
شهرستان بوشهر
شهر بوشهر مرکز استان بوشهر می باشد و به نسبت شهرستانهای دیگر استان دارای امکانات بیشتری است و اصولا بیش از 85% امکانات اداری ، نظامی و درمانی استان در این شهر متمرکز شده است
شهر تنگستان: نام یكی از آبادیهای تنگستان )تد دومری( است كه به عقیده عدهای از اندیشمندان و مورخین، یادآور قوم تجارت پیشه بسیار معروف خاورمیانه امروزی (سوریه) یعنی «تدمر» یا «پالمیر» باستانی است. در مراوده مردم آشور، بابل، سومر واكد با سواحل خلیج فارس و رفت و آمد فنیقیها و تدمری در خلیج فارس و سواحل آن در دوران گذشته محل شك و تردید نیست و در تمام طول سواحل، منطقهای مناسبتر از منطقه تنگستان و دشتی و دشتستان نداشته است.
تنگستان ناحیه است در شرق دشتستان كه مركز آن اهرم است. قلعه معروف تنگستان در آبادی «پهلوان كشی» واقع است كه خرابههای آن باقی مانده است. اهالی تنگستان در دوران اخیر و از زمان زندیه تا این اواخر به شجاعت و میهنپرستی معروف بودهاند. در باب دلاوریها و فداكاریهای اهالی غیور تنگستان در جنگ جهانی اول كه انگلیسیها قصد حمله به شیراز را داشتند، داستانها گفتهاند.
مراكز دیدنی
کوشک اردشیر
قلعه زار خضر خان
منطقه روستایی اهرم
رودخانه اهرم
آبگرم اهرم
آبگرم قوچارک
آبگرم میر احمد
چشمه میر احمد
شهر دشتستان
ناحیهای كه در زمان قدیم به آن شبانكاره میگفتند با شهرستان دشتستان امروزی به مركزیت شهر برازجان یكی است. همانطور كه از كلمه شبانكاره كاملاً آشكار است، شغل اصلی مالكین شبانكاره ابتدا چوپانی و گلهداری بود كه پس از به قدرت رسیدن، شهر ایجرا مركز خود قرار دادند. این شهر یكی از شهرهای قدیمی فارس بود و نزدیك استهبان امروزی قرار داشت. نارنج و خرما و مخصوصاً انار آن مشهور است.
این شهر پس از سقوط ملوك شبانكاره در نیمه اول قرن هشتم هجری قمری توسط «آل مظفر» خراب و ویران گردید. ملوك شبانكاره از كازرون تا داراب را تحت نفوذ خود آورده بودند و در نواحی جنوبی فارس حكومت میكردند. برازجان یكی از پایگاههای مهم به شمار میرفت و قلعهای مستحكم داشت كه بقایای آن هنوز وجود دارد.
مراكزتاریخی و دیدنی
کاخ هخامنشی
کاخ کورش
آب انبار درخت
منطقه باستانی توز
تل مرو
تل طلسمی
تل حندق
تل پهن
دژ برازجان
شهر دشتی
یكی از شهرستانهای استان بوشهر، شهرستان دشتی است. این شهرستان دارای مرمانی فرهنگ دوست و با ذوق است . مركزیت این شهرستان خورموج است كه بخش كاكی در جنوب شرقی آن قرار دارد. كاكی مركز بلوك دشتی است كه در زمان قدیم به آن ماندستان میگفتند. ماندستان از نام رودخانه مند یا ماند گرفته شده است.
این رودخانه در مناطقی كه به خلیج فارس میریزد به علت هموار و كمشیب بودن زمین، سرعت چندانی ندارد، لذا به نظر میرسد آب رودخانه از حركت باز ایستاد (مانده) است. به همین جهت به این رودخانه مند یا ماند نام دادهاند و كنارههای آن را كه نزدیك خلیج فارس است ماندستان گفتهاند. وجه تسمیه دیگر ماندستان آن است كه این رودخانه و زمینهای اطراف آن از نظر كشاورزی فایده چندانی ندارد و گویا رودخانه در آن حدود مانده است.
مراكزتاریخی و دیدنی
برج قلعه خورموج
معبد کلات
شهر ستان دیر
شهرستان دیر در پنجاه كیلومتری شمال غرب بندر طاهری از شهرستان كنگان واقع شده است. واز نقاط استاتژیک استان بوشهر محسوب میشود. مرکز این شهرستان شهر دیر است که بزرگترین بندر صیادی ایرن محسوووب می گردد . از نظر فرهنگی و قومی نزدیکی بسیاری به شهرستان دشتی داشته و گویش یکسان دارند چنانچه به مثابه برادران دو قلو محسوب می گردند . بردخون و آبدان از بخشهای مهم توابع این شهرستان می باشند.در این شهرستان قلعه قدیمی نیمه ویرانی به نام قلعه جلالخان حاكم وجود دارد كه قدمت آن بیش از دویست سال نیست. در چند فرسخی شمال غرب دیر نزدیك محلی معروف به بردخون بقعه سادهای به نام امامزادهشاه محمد وجود دارد كه از نظر قدمت و ارزش هنر معماری چندان اهمیتی ندارد
جاذبه های طبیعی
رودخانه مند
رودخانه شور
منطقه حفاظت شده مند
جزیره نخیلو
جزیره گرم
بندر دیلم (مهروبان)
بندرقدیمی مهروبان در بیستوچهار كیلومتری شمال بندر دیلم قرار داشت. آثارخرابههای این بندر هم اكنون در محلی به نام تل امامزاده مشهود است بندردیلم یا دیله تا پیش از خرابی بندر مهروبان كه در انتهای راه باستانی معروف اصفهان- مهروبان قرار داشت، از بنادر بازرگانی مهم ایران بود. دلیل نامگذاری دیلم به درستی مشخص نیست، این نام شاید از اسم دیلمون كه نام قدیمی جزیره بحرین است گرفته شده باشد. دیلم در زمان شورش قرامطه وآلبوسعید نیز از مراكز نشر افكار قرامطه بود و گویا محل تولد حمدان قرامط نیز بوده است.
جاذبههای طبیعی
بندر سی نیز
بندر مهروبان
شهرستان کنگان
شهرستان كنگان در منتهی الیه جنوب شرق استان در نوار ساحلی خلیج فارس قرار دارد واز نقاط دیدنی استان بوشهر محسوب میشود. بندر طاهری از توابع این شهرستان در قرن چهارم هجری از اهمیت بازرگانی زیادی برخوردار بود. خرابههای بندرسیراف در غرب این ناحیه در زمان استخری و مقدسی بزرگترین بندر ایران درخلیج فارس بود و تمام كالاهایی كه از طریق دریا به ایران وارد میشد در آن بندر توزیع میشد و بعد از شیراز بزرگترین شهر اردشیر خوره بود.
مجموعه قراین تاریخی موجود نشانگر آن است كه شهرستان كنگان نسبت به سایرشهرستانهای استان از اهمیت سوقالجیشی و بازرگانی و تاریخی جالب توجهی برخوردار است. علاوه برآثار به جا مانده از پیشینه تاریخی این شهرستان كه عموماً تخریب شدهاند، چشمه آب گرم میانلو در شمال كنگان از دیدنیهایمنطقه است.
شهرستان گناوه
بندرگناوه در ساحل خلیج فارس بین بند بوشهر و دیلم واقع شده است. شهر گناوه كنونی در جنوب گناوه قدیم بنا شده است. از گناوه قدیم نقاطی باقی مانده است كه امروزه به نامهای تیرسول (شن فشرده)، تل گنبد، تل گوری، تل منارهو بالاخره تل امامزاده خوانده میشود. در ویرانههای اطراف گناوه، گوپال (گل پخته استوانهای شكل به صورت سفال زرد یا سرخ رنگ كه آن را به عنوان گلوله یا منجنیق بر سر دشمن میریختند) فراوان به چشم میخورد.
درحال حاضر از گناوه قدیم جز آثار سنگها و پیهای مدفون در زیر خاك و بعضی بازمانده تاقنماهای سنگی ضربی آثاری مشهود نیست. گاه و بی گاه در درون گودالها و حفرهها و در زیر پیهای عمارت ویرانه، سكهها و دستافزارها ومصنوعات سنگی و سفالی یافت میشود. نام این بندر در كتابهای قدیمی به صورت گنابا، گنفه، گناوه، جنایه و جنابا هم آمده است.